Περιεχόμενο και δομή επιχειρησιακού προγράμματος Δήμου Βισαλτίας

Σύμφωνα με το άρθρο 203 του Ν.3463/06 ορίζονται τα εξής:
«Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους και για την εκπλήρωση της αποστολής τους, οι Δήμοι, οι Κοινότητες και οι Σύνδεσμοι εκπονούν επιχειρησιακά προγράμματα.

Το επιχειρησιακό πρόγραμμα περιέχει ένα συνεκτικό σύνολο αξόνων προτεραιότητας για δράσεις τοπικής ανάπτυξης και αποσκοπεί στην υλοποίηση του αναπτυξιακού σχεδιασμού των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. 

Για το μεσοπρόθεσμο Προγραμματισμό των Δήμων εκπονείται πενταετές Επιχειρησιακό Πρόγραμμα, το οποίο εξειδικεύεται κατ' έτος σε ετήσιο Πρόγραμμα Δράσης και Ετήσιο Προϋπολογισμό. Το Τεχνικό Πρόγραμμα καταρτίζεται μαζί με το Ετήσιο Πρόγραμμα Δράσης, το οποίο αποτελεί μέρος του και επισυνάπτεται, σε αυτό, ως παράρτημα. (παρ.1 του άρθρου 266 του Ν.3852/2010)

Στο επιχειρησιακό πρόγραμμα καθορίζονται οι στρατηγικοί στόχοι, οι προτεραιότητες της τοπικής ανάπτυξης, καθώς και η οργάνωση των υπηρεσιών των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των επιχειρήσεών τους, με παράλληλη εξειδίκευση των δράσεων της τετραετίας (πλέον πενταετίας) για την επίτευξη των στόχων αυτών. (άρθρο 206 παρ.1 του Ν.3463/06)

Η πρόβλεψη χρηματοδότησης όλων των δράσεων που περιλαμβάνονται στο επιχειρησιακό πρόγραμμα αναφέρεται σε υφιστάμενες πηγές χρηματοδότησης. (άρθρο 206 παρ.2 του Ν.3463/06)

Το επιχειρησιακό πρόγραμμα συμπεριλαμβάνει όλες τις δράσεις των δημοτικών ή κοινοτικών κοινωφελών επιχειρήσεων, των δημοτικών ή κοινοτικών ανωνύμων εταιρειών, των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και των δημοτικών ή κοινοτικών ιδρυμάτων τους, εφόσον οι σχετικές αποφάσεις των οργάνων διοίκησής τους έχουν εγκριθεί από το Δημοτικό Συμβούλιο. (άρθρο 204 του Ν.3463/06)

Με την παρ.2 του άρθρου 1 της υπ’ αριθμ. 18183/02.04.2007 και την παρ.5 όπως αναριθμήθηκε σε 3 του άρθρου 1 του Π.Δ. 185/07 ορίζεται ότι ως «Νομικά Πρόσωπα του Δήμου» νοούνται τα ιδρύματα και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου των Δήμων, οι αστικές εταιρείες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και οι κάθε λογής επιχειρήσεις των ΟΤΑ Α΄ βαθμού (επιχειρήσεις του Π.Δ 410/95, κοινωφελείς επιχειρήσεις, ανώνυμες εταιρείες ΟΤΑ, καθώς και δημοτικές επιχειρήσεις ειδικού σκοπού).

Οι μικροί πληθυσμιακά δήμοι που είναι υποστελεχωμένοι και στερούνται της αναγκαίας υλικοτεχνικής υποδομής, υποστηρίζονται και καταθέτουν επιχειρησιακό πρόγραμμα απλοποιημένης μορφής. (άρθρο 10 απόφασης 18183/02.04.2007 ΥΠΕΣΔΔΑ)

Χρόνος κατάρτισης των επιχειρησιακών προγραμμάτων και των ετήσιων προγραμμάτων δράσης 

Η κατάρτιση του επιχειρησιακού προγράμματος του δήμου πραγματοποιείται μέσα στο πρώτο εξάμηνο της δημοτικής περιόδου. (άρθρο 1 παρ.2 Π.Δ. 185/2007)

Ειδικά για το 2011 η προθεσμία κατάρτισης του Επιχειρησιακού Προγράμματος δεν μπορεί να υπερβαίνει την 30η Σεπτεμβρίου 2011. (άρθρο 267 παρ.6 Ν.3852/2010) (άρθρο 11 απόφασης 18183/02.04.2007 ΥΠΕΣΔΔΑ)

Με την περίπτ.ε' της παρ.6 του άρθρου 12 του Ν.4018/2011 δόθηκε παράταση για το 2011 για την κατάρτιση του επιχειρησιακού προγράμματος έως τις 30 Νοεμβρίου 2011.

Ειδικά για τη δημοτική περίοδο 2011-2014 το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα έχει τριετή διάρκεια. (περίπτ. α’ άρθρο 11 απόφασης 18183/02.04.2007 ΥΠΕΣΔΔΑ.)


Διαδικασία κατάρτισης με Βήματα

 Το συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας με απόφαση του που λαμβάνεται ένα μήνα τουλάχιστον πριν την κατάρτιση του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος του δήμου, εισηγείται στην εκτελεστική επιτροπή με σειρά προτεραιότητας, ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα των αναγκών των κατοίκων της περιφέρειάς του και τις προτεραιότητες για την τοπική ανάπτυξη, τις δράσεις που πρέπει να περιλαμβάνει το επιχειρησιακό πρόγραμμα του δήμου και τα έργα που πρέπει να εκτελεστούν (συμπεριλαμβανομένων προτάσεων κοινωνικών φορέων της περιοχής) (άρθρο 86 παρ.4 Ν. 3852/2010). Εάν το συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας δεν υποβάλλει εισήγηση εμπρόθεσμα στην εκτελεστική επιτροπή, το σχέδιο του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος του δήμου καταρτίζεται χωρίς αυτήν. (άρθρο 86 παρ.5 Ν. 3852/2010)

 Παράλληλα οι υπηρεσίες του δήμου και των νομικών προσώπων του προβαίνουν σε εντοπισμό προβλημάτων για την εσωτερική ανάπτυξη του Δήμου και αποτυπώνουν την υφιστάμενη κατάσταση.

 Η Διεπιστημονική Ομάδα Έργου συγκεντρώνει τα απαιτούμενα στοιχεία από τις υπηρεσίες του δήμου, των νομικών προσώπων του, καθώς και τις εισηγήσεις των συμβουλίων των δημοτικών ή τοπικών κοινοτήτων του δήμου προς την εκτελεστική επιτροπή και συντάσσει σχέδιο στρατηγικού σχεδιασμού του δήμου, το οποίο υποβάλλει στην εκτελεστική επιτροπή (παρ.1 άρθρο 2 Π.Δ. 185/07)

 Η Εκτελεστική Επιτροπή συνεργάζεται με τους όμορους δήμους για τη διασφάλιση του συντονισμού των δράσεων υπερτοπικής ανάπτυξης και την προώθηση τυχόν διαδημοτικών συνεργασιών. (παρ.2 άρθρο 2 Π.Δ. 185/07)

 Η Εκτελεστική Επιτροπή εισηγείται το σχέδιο στρατηγικού σχεδιασμού στο Δημοτικό Συμβούλιο για συζήτηση και ψήφιση. (παρ.2 η οποία αναριθμήθηκε σε 3 του άρθρου 2 Π.Δ. 185/07).

 Το Δημοτικό Συμβούλιο ψηφίζει το σχέδιο στρατηγικού σχεδιασμού του Επιχειρησιακού Προγράμματος.

 Το εγκεκριμένο από το Δημοτικό Συμβούλιο κείμενο στρατηγικού σχεδιασμού, τίθεται προς συζήτηση στη Δημοτική Επιτροπή Διαβούλευσης (άρθρο 76 ν.3852/2010), και παράλληλα δημοσιοποιείται για διαβούλευση, τουλάχιστον επί δύο (2) εβδομάδες, με καταχώρηση στην ιστοσελίδα του Δήμου, καθώς και με κάθε άλλο πρόσφορο μέσο. Κατά τη διάρκεια της δημοσιοποίησης υποβάλλονται προτάσεις, εγγράφως ή ηλεκτρονικά (παρ.3 η οποία αναριθμήθηκε σε 4 του άρθρου 2 του Π.Δ. 185/07).

 Οι υπηρεσίες του δήμου και των νομικών προσώπων του, αφού λάβουν υπόψη τους το εγκεκριμένο κείμενο στρατηγικού σχεδιασμού, το οποίο αποτελεί προπαρασκευαστική πράξη της διαδικασίας κατάρτισης του επιχειρησιακού προγράμματος, προτείνουν, με γραπτή εισήγηση τους, κατ' αντιστοιχία προς τους άξονες και τα μέτρα του στρατηγικού σχεδίου, τους στόχους της κάθε υπηρεσίας για την επόμενη περίοδο και τις δράσεις για την επίτευξη των στόχων αυτών, ιεραρχημένες κατά σειρά προτεραιότητας. (παρ.4 η οποία αναριθμήθηκε σε 5 του άρθρου 2 του Π.Δ. 185/07)

 Το διοικητικό συμβούλιο του κάθε Νομικού Προσώπου του Δήμου, εντός μιας (1) εβδομάδας από την εισήγηση των υπηρεσιών του, λαμβάνει απόφαση για τους στόχους και τις δράσεις που το αφορούν.

10.  (Αποστολή Απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου στον Ελεγκτή νομιμότητας (ή στον Γ.Γ. Αποκεντρωμένης Διοίκησης έως την τοποθέτηση του Ελεγκτή Νομιμότητας) μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών για έλεγχο (άρθρο 225 Ν.3852/2010)

11.  Για τον έλεγχο νομιμότητας υποβάλλεται στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας ΟΤΑ, με ευθύνη του Δημάρχου, έκθεση με τις διαδικασίες κατάρτισης του Επιχειρησιακού Προγράμματος, εγκεκριμένη από το Δημοτικό Συμβούλιο. (άρθρο 9

12.  Το εγκεκριμένο επιχειρησιακό πρόγραμμα, μετά τον έλεγχο νομιμότητας, καταχωρείται στην ιστοσελίδα του Δήμου, και δημοσιοποιείται με κάθε άλλο πρόσφορο μέσο. (παρ.8 η οποία αναριθμήθηκε σε 9 του άρθρου 2 του Π.Δ. 185/07 (ΦΕΚ 221/12.09.2007 τεύχος Α’)


Όργανα κατάρτισης του επιχειρησιακού προγράμματος 

Η Διεπιστημονική Ομάδα Έργου σε συνεργασία με τα όργανα διοίκησης και τις υπηρεσίες του Δήμου και των Νομικών Προσώπων του, συντάσσει σχέδιο στρατηγικού σχεδιασμού και σχέδιο επιχειρησιακού προγράμματος τα οποία υποβάλλει στην Εκτελεστική Επιτροπή και εγκρίνονται από το Δημοτικό Συμβούλιο. (παρ.1 άρθρο 1 & παρ.1 & 7 άρθρο 2 Π.Δ. 185/07)

Το συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας με απόφαση που λαμβάνεται ένα μήνα τουλάχιστον πριν την κατάρτιση του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος του δήμου, εισηγείται στην εκτελεστική επιτροπή με σειρά προτεραιότητας, ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα των αναγκών των κατοίκων της περιφέρειάς του και τις προτεραιότητες για την τοπική ανάπτυξη, τις δράσεις που πρέπει να περιλαμβάνει το επιχειρησιακό πρόγραμμα του δήμου και τα έργα που πρέπει να εκτελεστούν. (παρ.4 άρθρο 86 Ν.3852/2010)

Στη συνεδρίαση του συμβουλίου της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας για τη λήψη των αποφάσεων της προηγούμενης παραγράφου, καλούνται οι κοινωνικοί φορείς της περιφέρειάς της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας, προκειμένου να υποβάλλουν τις προτάσεις τους. Εάν το συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας δεν υποβάλλει εισήγηση εμπρόθεσμα στην εκτελεστική επιτροπή, το σχέδιο του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος του δήμου καταρτίζεται χωρίς αυτήν. (παρ.5 άρθρο 86 Ν.3852/2010)

Η Εκτελεστική Επιτροπή

  • εισηγείται το σχέδιο στρατηγικού σχεδιασμού στο Δημοτικό Συμβούλιο (παρ.2 η οποία αναριθμήθηκε σε 3 του άρθρου 2 του Π.Δ. 185/07).

  • συντονίζει την κατάρτιση και παρακολουθεί την εκτέλεση του επιχειρησιακού προγράμματος, το οποίο και εισηγείται στο δημοτικό συμβούλιο. (άρθρο 63 περ. β Ν.3852/2010) και (παρ.1 του άρθρου 3 του Π.Δ. 185/07)

  • καταρτίζει και εισηγείται στο δημοτικό συμβούλιο το τεχνικό πρόγραμμα του δήμου και έχει την ευθύνη της υλοποίησής του. (άρθρο 63 περ. γ Ν.3852/2010) και

  • συγκεντρώνει και αξιολογεί τις προτάσεις των υπηρεσιών του δήμου στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την κατάρτιση του προϋπολογισμού και συντάσσει προσχέδιο του ετήσιου προγράμματος δράσης το οποίο υποβάλλει στην Οικονομική Επιτροπή (άρθρο 72 ν.3852/2010) (παρ.2 του άρθρου 4 του Π.Δ. 185/07) 


Η Οικονομική Επιτροπή

υποβάλλει για έγκριση στο Δημοτικό Συμβούλιο το προσχέδιο του ετήσιου προγράμματος δράσης (παρ.4 άρθρο 266 Ν.3852/2010) και (παρ.2 του άρθρου 4 του Π.Δ. 185/07)

Η Δημοτική επιτροπή διαβούλευσης

γνωμοδοτεί στο δημοτικό συμβούλιο σχετικά με το επιχειρησιακό πρόγραμμα και το τεχνικό πρόγραμμα του δήμου(άρθρο 76 παρ.2α Ν. 3852/2010) και (παρ.3 η οποία αναριθμήθηκε σε 4 του άρθρου 2 του Π.Δ. 185/07)

Το Δημοτικό Συμβούλιο

ψηφίζει το σχέδιο στρατηγικού σχεδιασμού και το επιχειρησιακό πρόγραμμα το οποίο αποστέλλει για έλεγχο νομιμότητας στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας ΟΤΑ. (παρ.8 και 9 του άρθρου 2 του Π.Δ. 185/07)

Η  σύνταξη των επιχειρησιακών σχεδίων από τους δήμους για την περίοδο 2011-2014, αποτελεί διαδικασία μεγάλης σημασίας για τον προγραμματισμό των δράσεων που αφορούν στις τοπικές κοινωνίες. Προγραμματισμός που έγινε περισσότερο σύνθετος και απαιτητικός μετά την εφαρμογή του «Καλλικράτη» και την συγκρότηση των νέων μεγάλων Δήμων.

Ωστόσο, όπως έδειξε η πρώτη εφαρμογή των επιχειρησιακών προγραμμάτων για την περίοδο 2007-2010, , οι στόχοι που επιλέγονται δεν έχουν σαφή προσανατολισμό. Χαρακτηρίζονται από περιγραφικές απεικονίσεις δράσεων και διαδικασιών που αλληλοσυμπλέκονται, που περιορίζουν ουσιαστικά την δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής των φορέων και τον έλεγχο εφαρμογής και αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων.

Εκτιμούμε λοιπόν ότι το υπό σύνταξη επιχειρησιακό σχέδιο να μην εκπληρώνει μόνον τυπικά τις προϋποθέσεις που θέτει το Π.Δ. 185/2007, αλλά να συμβάλει ουσιαστικά και αποτελεσματικά με την συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, στη σαφή και ολοκληρωμένη διαμόρφωση στόχων και διαδικασιών για την ανάπτυξη του Δήμου Βισαλτίας .

Στα πλαίσια αυτά ,προτείνουμε:

1. Το επιχειρησιακό πρόγραμμα να τύχει πλατιάς συνεχούς δημοσιότητας και να επιχειρηθεί με κάθε τρόπο η έκφραση γνώμης από το σύνολο των φορέων και των συλλογικών οργάνων των πολιτών στα όρια του Δήμου, πριν ψηφισθεί από το Δημοτικά Συμβούλια.

2. Την ανάπτυξη δικτύωσης και δημιουργικών συνεργασιών σε όλη την διάρκεια εφαρμογής των με τους επαγγελματικούς και επιστημονικούς φορείς των πολιτών, καθώς και όλους τους περιβαλλοντικούς και πολιτιστικούς συλλόγους της περιοχής.

 3. Τη διαμόρφωση συμμετοχικών διαδικασιών με ανοιχτή πρόσκληση φορέων για αξιοποίηση του εθελοντισμού του ανθρώπινου δυναμικού και εφαρμογή ανοιχτού συμμετοχικού προϋπολογισμού για σοβαρά κοινωνικά θέματα (άνεργοι, ΑΜΕΑ, τοπική ανάπτυξη κλπ). 

Όσον αφορά στους άξονες του επιχειρησιακού σχεδίου, εκτιμούμε ότι:

  • Είναι ανάγκη, παράλληλα με την προώθηση της τοπικής παραγωγής προϊόντων και υπηρεσιών, να καλύπτουν την αειφορική διαχείριση των φυσικών πόρων και την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων, σε όλα τα στάδια παραγωγής, επεξεργασίας και διακίνησης, στην κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης σε συνεργασία με τους συνεταιρισμούς και τους άλλους παραγωγικούς φορείς.

  • Να εξασφαλίζουν την ισόρροπη ανάπτυξη παροχής κοινωνικών υπηρεσιών, και υποδομών υγείας-παιδείας στις διάφορες περιοχές του Δήμου.

  • Να αναδεικνύουν τον πολιτισμό σε όλες τις εκφάνσεις του (υποδομές και δράσεις) σαν πρωταρχικό παράγοντα βελτίωσης της ποιότητας ζωής των πολιτών και ανάδειξης της ιστορικής ταυτότητας των ανθρώπινων ενοτήτων της κάθε τοπικής κοινωνίας.

  • Να προωθούν την ισόρροπη οικιστική ανάπτυξη με προώθηση των ΓΠΣ και των ΣΧΟΑΠ στα οικιστικά σύνολα του Δήμου, με στόχο την σταδιακή αποκατάσταση των διαρρηγμένων σχέσεων αστικών κέντρων και χωριών και την εξάλειψη της αστικοποίησης και εγκατάλειψης της υπαίθρου.

Σε συνθήκες κρίσης που κλονίζουν την κοινωνική συνοχή, το επιχειρησιακό σχέδιο δεν πρέπει μόνον να ικανοποιεί με λογιστική λογική την εκπλήρωση των ετήσιων προϋπολογισμών, αλλά και να συμβάλει παράλληλα με την ανάδειξη των παραγωγικών δυνατοτήτων του Δήμου στο ζωντάνεμα της κοινωνικής αλληλεγγύης και της αλληλοϋποστήριξης των διαφόρων κοινωνικών ομάδων και περιοχών του κάθε Δήμου.

Η προσπάθεια του Δήμου εν τέλει πρέπει να στραφεί σε ένα άλλο μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης που θα αναδείξει τις λανθάνουσες παραγωγικές δυνατότητες του, σε όφελος των πολιτών , της περιβαλλοντικής αποκατάστασης των τοπίων και της πολιτιστικής ανάδειξης της ταυτότητας των οικιστικών συνόλων του.